/
Simbahang Katoliko Romano
Gikan sa Wikipedia, ang gawasnong ensiklopedya
| Kini parte sa usa ka serye bahin sa Simbahang Katoliko Romano |
|
 |
|
| Organisation | |
|---|---|
|
Santo Papa - Papa Benedikto XVI |
|
| Nagpaluyong mga Konsepto | |
|
Kristiyanismo |
|
| Teyolohiya | |
|
Trinidad (Amahan, Anak, Espiritu Santo) |
|
| Liturhiya ug Pagsimba | |
|
Katolikong Liturhiya |
|
| Mga Topiko sa Katolisismo
Ekuminismo • Monastisismo |
|
Ang Simbahang Katoliko, Simbahang Katoliko Romano , o Simbahang Romano Katoliko (Kinatsila: Iglesia Católica o Iglesia Católica Romana) mao ang simbahang Kristiyano nga tibuok ang komunyon sa Obispo sa Roma, ang Santo Papa, sa karon si Papa Benedicto XVI. Ang simbahan misubay sa iyang pagkahimo ngadto sa mga orihinal nga Kristiyano nga komunidad nga gipundar ni Jesucristo ug gipangsabwag sa mga Dose Apostoles, partikular si San Pedro.
Ang Simbahang Katoliko mao ang labing dako nga simbahang Kristiyano, mga tunga sa tanang Kristiyano, ug kini sab ang kinadak-ang organisadong relihiyon. Sumala sa Statistical Yearbook sa Katoliko, ang narekord nga mga miyembro sa relihiyon sa 2005 mokabat og 1,114,966,000; mga 1/6 sa populasyon sa kalibotan.
Ang Simbahang Katoliko mabahin ngadto sa Kasadpanon o Latin ug 22 ka mga Sidlakang Katoliko, mga awtonomo nga simbahang katoliko, ang tanan ubos sa Obispo sa Roma, nga nag-inusara o apil sa Kolehiyo sa mga Obispo, isip labing taas nga otoridad sa kalibotan sa mga butang sa pagtuo, moralidad, ug panggobyerno sa simbahan. Ang Katoliko nabahin ngadto sa sa mga arya nga hurisdiksyonal, kasagaran binase sa teritoryo. Ang istandard nga teritoryal yunit, kada usa giulohan sa obispo, mao ang dyosesis sa Kasadpanon ug eparko (eparchy) sa Sidlakang Katoliko. Sa tuig 2006, 2,782 ang sumatotal sa mga dyosesis (o "Sees").
Ang nag-unang misyon sa Simbahang Romano Katoliko mao ang pagsangyaw sa Ebanghelyo si Kristo Jesus ug ang pag-administer sa mga Sakramento. Aron sa pagtabang sa misyon, ang simbahan nagpadagan sa mga programang sosyal, mga institusyon, ug mga ministries sa tibuok kalibotan. Kini nag-apil sa mga eskwelahan, mga unibersidad, ospital, ug uban pa.
Ang simbahan nagtudlo nga kini gipreserba gikan sa sayop pinaagi sa Espirito Santo sa mga matang doktinal. Kini nagpalapad sa iyang mga doktrina pinaagi sa mga konsehong ekumenikal, sama sa gibuhat sa mga unang Apostoles. Ang pagtuong Katoliko gidetalye sa Katekismo sa Simbahang Katoliko. Ang pormal nga pagsimbang Katoliko anaa sa liturhiya kinsa gidumala sa simbahan. Ang pagsa-ulog sa Santos nga Misa maoy giisip nga kinatas-ang matang sa pag-ampo, apan aduna usay mga debosyon sama sa rosaryo, Via Crucis, ug ang Adorasyon sa Sagradong Sakramento.
Matod sa Katolikong doktrina, ang sinugdan sa simbahan masubay, agi sa suksesyong apostoliko, ngadto sa kinaunhang komunidad nga gitukod ni Jesus pinaagi sa iyang pag-konsekrar kang San Pedro, kinsa giisip nga unang Papa. Ang misunod nga kasaysayan naglambigit na sa simbahan ug sa mga dagkong panghitabo sa Kasaysayan sa Uropa. Ang simbahan naka-apekto ug naka-usab sa kinabuhi sa daghang mga tawo ug pagtuo sa mga Kristyanos ug mga dili Kristyanos sulod sa hapit duha ka libo ka tuig. Sa pagkapukan sa Imperyong Romano, ang simbahan maoy mipuli sa pagkupot sa sulo sa sibilisasyon. Ang ika-11 nga siglo maoy nakasaksi sa panagbuwag sa Simbahan sa Silangang Ortodokso ug saa mga Romano Katoliko. Ang mga lakang sa panaghi-uli maoy nakatukod sa Silangang Rito sa Simbahang Romano Katoliko. Sa ika-16 nga siglo, ang simbahan mi-agi ug daghang reporma isip tubag sa Protestanteng Repormasyon.
.png.html)
Mga sulod |
[usba] Tinuohan
Ang awtoridad nga gihatag ni Jesus kang Pedro sa Ebanghelyo ni Mateo 16 ang gikatuohan sa simbahan nga ihatag ngadto sunod nga papa pinaagi sa apostolikong suksesyon. Ang Papa ug ang obispo ang gituohan sa simbahan nga espirituhanong sumusunod sa orihinal nga napulo'g duha ka apostoles subay sa wala nga maputol mga linya sa konsekrasyon. Sa ebanghelyo ni Mateo, si Jesus misaad kang Pedro mahitungod sa simbahan, "... ang ganghaan sa impirno dili makabuntog ini". Sa ebanghelyo ni Juan, miingon si Jesus, "Daghan pa ako'g isugid ninyo, apan dili pa kamo makasabot karon. Apan kon moabot siya, ang Espirtu sa kamatuoran, iyang kamong giyahan ngadto sa kamatuoran". Sa kahayag niining mga pasalig, ang Simbahang Katoliko mituo nga gigiyahan kini sa Espirtu Santo ug, pinaagi sa divine revelation, dili makahimo og sayop sa pagtudlo sa doctrinang hisgutanan. Matod sa simbahan ang dili masayop nga gigikanan sa divine revelation kay: Balaang Kasulatan, Balaang Tradisyon, ug ang Magisteryum. Ang dili masayop nga pagpanudlo sa Papa bahin usab sa balaang magisteryum, nga nag-apil usab sa mga tudlosa konsehong ekumekanhon ug ang "sagad ug unibersal nga magisteryum".
Ang gikatuohan sa ubang denominasyong Kristiyano nagkalahi sa Romano Katoliko sa nagkalaing-laing ang-ang. Ang Sidlakang Ortodoksiya tinuohan nagkalahi sa isyu sa pagkadili makasaypanon sa papa, ang pamahayag nga pilyoki ug ang imkulada konsepsyon ni Maria, apan managsusama gihapon. Lahi-lahi ang tinuohan sa mga simbahang Protestante, apan ang kasagaran nga lahi sa mga Katliko ang awtoridad sa Papa ug ang tradisyon sa simbahan, apil usab ang bulohaton ni Maria ug ang mga santos, ang bulohaton sa pari, ug mga hisgotanan labot sa graasya, maayong buhat ug kaluwasan. [[Ang lima ka mga sola ]] ang gisulayan sa pagpadayag sa mga kalahian.
[usba] Espiritohanong dapit ug sala
Sa tinuohang Katoliko, sa wala pa gihimo ang katawhan ang Ginoo mihimo og espirtohanong binuhat nga gitawag nga anghel aron mamahimo niyang tig-alagad ug mensahero. Ang mga anghel imortal, ug nagbaton og kaalam ug pagbuot. Sa usa ka hitabo nga nailhang "pagkatagak sa mga anghel", usa ka bahin sa mga anghel ang mipili nga mosukol sa buot sa Ginoo ug iyahang paghari.
Gitintal sa usa ka natagak nga anghel ang unang mga taw, si Adan ug si Eba, ug nahimo ang salang panulondon nga midala og pag-antos ug kamatayon sa kalibotan. Kining panghitaboa giatawag nga Pagkatagak sa Taw, nga mibahin sa taw gikan sa ilahang orihinal nga kahimtang uban ang Ginoo, usa ka pagkabahin nga mahimong mosunod sa kalag ngadto sa kamatayon. Ang katekismo miingon nga "ang sulat sa pagkatagak sa Genesis 3 migamit og nga pinulongang piguratibo, apan miangkon og ...buhat nga nahitabo sa pagsugod sa kasaysayan sa taw" nga nagresulta sa "pagkuha sa orihinal nga pagkabalaan ug katarongan..." nga mihimo sa matag taw nga "mahimong ignorante, pag-antos, ug ang kamatayon: ug pagkahaduol sa sala...". Ang katawhan mahimong mahugasan gikan aning salang panulondon ug tanang personal nga sala pinaagi sa sakramento sa Bunyag.
Si Jesus misugo sa mga misunod niya sa paghigugma sa isig ka ingon sama sa paghigugma niya kanila. Agng pagpakasala ang kaatbang sa pagsunod ni Jesus, ang pagkawat sa kaingnan sa taw sa Ginoo ug ang pagtalikod sa iyahang kalag pahilayo gikan sa gugma sa Ginoo. Ang pagpakyas sa pagtuman sa bisag unsa sa Napulo ka Sugo, ang paghigugma sa Ginoo, sa paghigugma sa isig ka taw, kun pagbuhat og bati kanila sa bisan unsang paagi. Ang uban makabuhat og sala nga labaw pa sa uban, naglangkob sa gamay nga sala ngadto sa labawng dagko nga salang mortal. Ang salang mortal nga buhat nga makapabungkag sa relasyon sa taw sa Ginoo. Ang mga Katoliko mahugasan sa ilahang mga sala gawas sa salang panulondon pinaagi sa sakramento sa Kumpisal.
[usba] Katolisismo sa Pilipinas
Ang katolisismo mao ang mayoriya nga relihiyon (mga 80% sa tanang relihiyon) sa mga Pilipino.
[usba] Mga Sumpay
 |
Kini nga artikulo usa ka saha. Makatabang ka sa Wikipedya pinaagi sa pagpuno niini. |
![Изображение:Submarine mirrowed.svg [ru]](/ru/wiki/Изображение:Submarine_mirrowed.svg.html){kind=link}
![imagine:wikiquote-logo.svg [ro]](/ro/wiki/imagine:wikiquote-logo.svg.html){kind=link}