Barato

El Vikipedio

Nuna versio (nereviziita)

Noto: Ne konfuzu ĝin kun Papuo-Barato aŭ kun la geografia areo de Hindio.

Bazaj informoj
Barata Respubliko Bhārat Gaṇarājya भारत गणराज्य

Nacia himno: Jana-Gana-Mana
Nacia devizo: Satyameva ĵayate (सत्यमेव जयते) (Nur vereco venkas)'

Ĉefurbo	Nov-Delhio
Ĉefa(j) lingvo(j)	24 lingvoj kies plej grava estas la Hindia
Plej ofta(j) religio(j)	Hinduoj (80,46%), Islamanoj (13,43%), Kristanoj (2,34%), Sikoj (1,87%), Budhistoj (0,77%), Ĝainistoj (0,41%), aliaj (0,72%)
Areo % de akvo	3.287.590 km² 9,5%
Loĝantaro	1.095.351.995 (2006)
Loĝdenso	324/km²
Horzono	UTC+5:30
Interreta domajno	.in
Landokodo	IND
Telefona kodo	91
Politiko
Politika sistemo	Federacia respubliko
Ŝtatestro	Prezidento Pratibha Patil (ekde 2007)
Ĉefministro	Manmohan Singh
Nacia tago	26-a de januaro 1950 (respubliko)
Sendependiĝo	15-a de aŭgusto 1947
Ekonomio
Valuto	Barata rupio
Esperanto-movado
Landa E-asocio	Federacio Esperanto de Barato

Barato estas federacia ŝtato en Suda Azio sur la duoninsulo Hindio en la Hinda oceano. La lando estis unuigita la unuan fojon far Aŝoko (proksimume 273 - 232 a.K.), sed baldaŭ ĝi disfaliĝis en vicon da ŝtatoj kaj post periodo de unuiĝo, almenaŭ de norda parto de la lando dum la unuaj regantoj de dinastio Guptovanoj (320 - 414), okazis ekde la 5-a jarcento nova diseriĝo. En la 8-a jarcento la parto de la norda Barato estis islamigita. Denove unuigis la landon nur unuaj regantoj de dinastio de Grandaj Mughaloj.

Pluaj informoj pri Barato...

Enhavo

1 La nomo Barato
2 Geografio
3 Listo de la 22 oficialaj lingvoj
- 3.1 Literaturoj
4 Ŝtatoj de Barato
5 Politiko
6 Ekonomio
7 Historio
8 Esperanto en Barato
9 Vidu ankaŭ
10 Aliaj projektoj
11 Eksteraj ligoj

[redakti] La nomo Barato

La nomo Barato havas la saman signifon kiel Hinda Unio. La vorto Hindio (kaj Hindujo) aliflanke signifas la tutan subkontinenton, kiu entenas krom la federacian ŝtaton Barato ankaŭ la ŝtatojn Bangladeŝo, Butano, Nepalo kaj Pakistano. Tamen antaŭe la vorto Hindio ofte signifis la Hindan Union, kaj kelkaj homoj ankoraŭ uzas la vorton tiel. Sed la plej multaj barataj esperantistoj preferas la vorton Barato por la ŝtato, tiel konservante la vorton Hindio por la subkontinento.

[redakti] Geografio

Barato situas ĉe la hinda oceano, kaj havas 7000 kilometrojn longan marbordon.

Loko: 20 No, 77 Or (sudcentra Azio)

Areo: 2.973.190 km²
semotaŭga: 56%

Loĝantaro: 1.014.003.817 (julio 2000, takso), % urbana: 28% (2000)
homoj por kv. km: 341,0 (2000)
homoj por kv. km da semotaŭga tero: 609,1 (2000)
kreskanta procento: 1,58% (2000, takso)
naskoj: po 24,79 je 1000 homoj jare (2000, takso)
mortoj: po 8,88 je 1000 homoj jare (2000, takso)
migrantoj: po -0,08 je 1000 homoj jare (2000, takso)
mortokvanto de beboj: po 64,9 mortoj je 1000 naskoj (2000, takso)
infanoj por virino: po 3,11 infanoj naskitaj de virino (2000, takso)
meza vivo longeco: po 62,5 jaroj por homo (61,89 por viroj, 63,13 por virinoj) (2000, takso)

Ĉefurbo: Nov-Delhio
La plej grandaj urboj: milionoj en 2000:

17,85	Mumbajo (antaŭe Bombajo) (#6 tutmonde)
12,90	Kolkato (antaŭe Kalkato) (#18 tutmonde)
11,50	Delhio (#21 tutmonde)
6,60	Ĉenajo (antaŭe Madraso)
6,50	Hajderabado
5,50	Bengaluro (antaŭe Bangaloro)
4,15	Ahmadabado
3,40	Puneo
2,50	Laknaŭo
2,45	Kanpuro
2,25	Surato
2,10	Ĝejpuro
2,05	Nagpuro

Etnoj: 72% hindarjana, 25% dravida, 3% aliaj

Religio:

80,0%	hinduismo
14,0%	islamo
2,4%	kristanismo
2,0%	sikhismo
0,7%	budhismo
0,7%	ĝainismo
0,4%	alia

Lingvo:

[redakti] Listo de la 22 oficialaj lingvoj

850 lingvoj estas parolataj ĉiutage
24 lingvoj havas pli ol unu milionon da parolantoj

22 lingvoj estas oficialaj (kun milionoj da parolantoj en 1991):
(Vidu la ĉefartikolon: Naciaj lingvoj de Barato)

m lingvo

337,27 hindia*¹

69,59 bengala*

66,02 teluga

62,48 maratha*

53,01 tamila

43,41 urduo*

40,67 guĝarata*

32,75 kanara

30,38 malajala

28,06 orija*

23,38 panĝaba

13,08 asama*

7,77 maitila*² (en 1981)

5,22 santala

4,4 kaŝmira³

2,07 nepala

2,12 sindha

1,76 konkana

1,27 manipura

1,22 bodoa

0,09 dogra

0,05 sanskrita

La lingvoj stelitaj (*) devenas de la sanskrita. 75% parolas lingvon sanskritidan.

¹ La cifero por la hindia inkluzivas 48 'gepatrajn lingvojn', ĉiuj el kiuj havas pli ol 10 mil denaskajn parolantojn. Tiu listo de 48 inkluzivas 233,43 milionojn kiuj raportis, ke la hindia estas ilia gepatra lingvo.

² La cifero por la hindia inkluzivas la (denaskajn) parolantojn de la maithala (kiu estas unu el la ceteraj 'oficialaj lingvoj' de la lando).

³ La popolnombrado de 1991 ne okazis en la subŝtato de Ĝamuo kaj Kaŝmiro pro la politika perforto tie. Tiu ĉi cifero estas de Ethnologue (vidu)

Ĉirkaŭ 50% regas la hindian kiel unuan aŭ duan lingvon. Inter la burĝaro kaj riĉularo, la angla, la malnova imperia lingvo, estas multe pli uzata. Ĉirkaŭ 11% de la baratanoj scipovas la anglan. La angla havas apartan statuson en la lando; ĝi estas la oficiala lingvo de la juro kaj burokratio, kaj funkcias kiel pontlingvo de nacia politiko kaj komerco.

legpova: 52% (65,5% viroj, 37,7% virinoj) (1995, takso)

[redakti] Literaturoj

[redakti] Ŝtatoj de Barato

Barato (federaciaj ŝtatoj kaj asociaj teritorioj)
Federaciaj ŝtatoj: Andra-Pradeŝo \| Arunaĉal-Pradeŝo \| Asamo \| Biharo \| Ĉhatisgaro \| Ĝamuo kaj Kaŝmiro \| Ĝharkhando \| Goao \| Guĝarato \| Harjano \| Himaĉal-Pradeŝo \| Karnatako \| Keralao \| Madhja-Pradeŝo \| Maharaŝtro \| Manipuro \| Meghalajo \| Mizoramo \| Nagalando \| Okcident-Bengalo \| Oriso \| Panĝabo \| Raĝasthano \| Sikimo \| Tamilnado \| Tripuro \| Utarakando \| Utar-Pradeŝo
Asociaj teritorioj: Andamanoj \| Ĉandigaro \| Dadro kaj Nagar-Havelio \| Damano kaj Diuo \| Lakŝadvipo \| Nikobaroj \| Pondiĉero
Teritorio de ĉefurbo: Delhio

[redakti] Politiko

Pli detalajn informojn legu en jena artikolo : Politiko de Barato

Registaro: parlamenta demokratio, la plej granda de la mondo.
Sendependeco: la 15-an de aŭgusto 1947.
Internaciaj organizoj: UNO (1945).
Konstitucio: akceptita la 26-an de januaro 1950.
Korupteco: 2,8 CPI (10 = honesta, 0.0 = tute korupta) (2000).

Vidu ankaŭ:

[redakti] Ekonomio

Pli detalajn informojn legu en jena artikolo : Ekonomio de Barato

Ekonomio: 418 Gd (1998, takso)
po kapo: 0,41 kd (1998, takso)
kreskanta elcento: 5,5% (1999, takso)
inflacio: 6,7% (1999, takso)
senokupa: ?? Valuto: 1 rupio (Rs) Komence de la 21-a jarcento, Barato fariĝis t.n. sojlolando.

[redakti] Historio

Pli detalajn informojn legu en jena artikolo : Historio de Barato

Taĝmahalo

[redakti] Esperanto en Barato

Naren Dholokia (1906-2002), iam FD pri vidbendoj, fotografio kaj hinda kuirarto en Burnley (Barato), emerita kvalitkontrolisto, interalie tradukis hindajn poemojn.
Landa Esperanto-Asocio en Barato estas Federacio Esperanto de Barato.

[redakti] Vidu ankaŭ

[redakti] Aliaj projektoj

Komunejo proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso Barato

Komunejo proponas multimediajn dosierojn al temo sub la gloso Barato

[redakti] Eksteraj ligoj

Portalo pri Barato

Komunumo de Nacioj
Membraj landoj: Antigvo-Barbudo \| Aŭstralio \| Bahamoj \| Bangladeŝo \| Barato \| Barbado \| Belizo \| Bocvano \| Britio \| Brunejo Dominiko \| Fiĝioj \| Gambio \| Ganao \| Grenado \| Gujano \| Jamajko \| Kameruno \| Kanado \| Kenjo \| Kipro \| Kiribato \| Lesoto Malajzio \| Malavio \| Maldivoj \| Malto \| Maŭricio \| Mozambiko \| Namibio \| Nauro \| Niĝerio \| Nov-Zelando \| Pakistano Papuo-Nov-Gvineo \| Salomonoj \| Samoo \| Sejŝeloj \| Siera-Leono \| Singapuro \| Sri-Lanko \| Sankta-Kito kaj Neviso \| Sankta Lucio Sankta Vincento kaj Grenadinoj \| Sudafriko \| Svazilando \| Tanzanio \| Tongo \| Trinidado kaj Tobago \| Tuvalo \| Ugando \| Vanuatuo Zambio
Ŝtatoj kaj teritorioj kun nerekta membreco
Transmaraj teritorioj (kronaj kolonioj): Angvilo \| Bermudo \| Brita Antarkta Teritorio \| Brita Hindoceana Teritorio \| Britaj Virgulininsuloj \| Falklandoj \| Ĝibraltaro \| Sud-Georgio kaj Sud-Sandviĉinsuloj \| Kajmaninsuloj \| Moncerato \| Turkoj kaj Kajkoj \| Pitkarna Insulo \| Sankta Heleno
Kronaj Dependaj Teritorioj: Manikinsuloj (Alderney, Guernsey, Jersey, Sark) \| Manksinsulo
Aparta statuso: Kukinsuloj \| Niuo